โครงการเปิดโลกทัศน์วิทยาศาสตร์และนวัตกรรม จัดโดยสถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นอีกหนึ่งโครงการที่จัดต่อเนื่องเป็นประจำทุก ๆ ปี ระยะเวลาจัดกิจกรรมมีตั้งแต่ 1 วัน ถึง 3 วัน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจด้านวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์เพิ่มขึ้น ได้มีโอกาสสัมผัสกับเทคนิคและวิทยาการระดับสูง จนเกิดความมุ่งมั่นและมีแนวทางที่จะเรียนรู้และพัฒนาความสามารถของตนเองอย่างจริงจัง โดยการจัดกิจกรรมประกอบไปด้วย กิจกรรมการเรียนรู้แบบ Active Learning ใช้สื่อและนวัตกรรมที่ได้จากการค้นคว้าวิจัยของบุคลากรสถาบันฯ อาทิเช่น 1) กิจกรรมการเรียนรู้แบบสืบเสาะ เช่น ใครคือคนร้ายกันนะ?, Who is polluter? (PBL) , ผลไม้เจ้าปัญหา , สำรวจไอโอดีน , Bath Bomb, พื้นผิวมหัศจรรย์ ที่ประยุกต์ใช้ซิลิกาแอโรเจล 2) กิจกรรมสะเต็มศึกษา อาทิ Creative Thinking (STEM), Robotic Hands, Roller Coasters, สะพานมรณะ, เอมิรีอินปารีส, , Slider สไลด์ราง เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมการเรียนรู้ผ่านการเล่นเกมและเกมกระดาน ที่สถาบันฯ พัฒนาขึ้นจากงานวิจัยร่วมกับนักศึกษาเป็นบอร์ดเกม อาทิ เกมมด , เกมป่าชายเลน (Mangrove Survivor) เป็นต้น ยังมีกิจกรรมการเยี่ยมชมหน่วยงานด้านวิทยาศาสตร์กายวิภาค (อาจารย์ใหญ่) การเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์การแพทย์ศิริราช และการเยี่ยมชมวิทยาการด้านดนตรีที่วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ และเยี่ยมชมอุทยานธรรมชาติวิทยาสวนสิรีรุกขชาติ มหาวิทยาลัยมหิดลอีกด้วย จากผลการสำรวจความพึงพอใจ พบว่า ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความรู้ความเข้าใจด้านวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์เพิ่มขึ้น ได้เรียนรู้ทักษะที่จำเป็นเกี่ยวกับการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 การทำงานเป็นทีม การลงมือทำ และการร่วมกันเสนอความคิดเห็นและรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น รวมถึงทักษะทางเทคนิคที่จำเป็นสำหรับการหน้าที่การงานที่ดีต่อไปในอนาคต ซึ่งโครงการนี้ยังได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานอื่น ๆ ภายในมหาวิทยาลัยมหิดล ในการเปิดสถานที่ให้เป็นแหล่งเรียนรู้แก่คณะครูและนักเรียน โดยผลการดำเนินงานที่ผ่านมาตั้งแต่ปีงบประมาณ 2565-2568 รายละเอียดดังนี้

โดยภาพรวมของกิจกรรม ในวันแรกจะทำการจัดอบรมฯ ในห้องประชุมมีการแบ่งเป็นกลุ่มปฏิบัติการ โดยแบ่งเป็นกลุ่มละ 5-6 คน ดำเนินรายการโดยวิทยากรผู้รับผิดชอบแต่ละกิจกรรม ซึ่งเป็นการจัดกิจกรรมที่เน้นมีส่วนร่วมจากผู้เข้าร่วมอบรม และกิจกรรมเยี่ยมชมแหล่งเรียนรู้จากคณะต่าง ๆ เช่น อุทยานธรรมชาติวิทยาสวนสิรีรุกขชาติ, วิทยาลัยดุริยางคศิลป์, ห้องปฏิบัติการและศูนย์วิจัย คณะวิศวกรรมศาสตร์, พิพิธภัณฑ์การแพทย์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล, หอประชุมสิทธาคาร มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นต้น เพื่อพัฒนาศักยภาพผู้เรียนให้เกิดแรงบันดาลใจในการนำความรู้ที่เกี่ยวข้องไปประยุกต์ใช้และพัฒนาตนเองให้สามารถเรียนรู้และต่อยอดในสาขาที่ตนเองสนใจต่อไป

ผลการดำเนินโครงการ

ปีงบประมาณ 2568 มีการจัดโครงการเปิดโลกทัศน์ฯ จำนวน 13 ครั้ง มีนักเรียนและครู เข้าร่วมกิจกรรม 1,245 คน โดยการจัดกิจกรรมจะเน้นกิจกรรมการเรียนรู้แบบ Active Learning ใช้สื่อและนวัตกรรมที่ได้จากการค้นคว้าวิจัยของบุคลากรสถาบันฯ อาทิเช่น 1) กิจกรรมการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 2) กิจกรรมสะเต็มศึกษา 3) กิจกรรมการเรียนรู้ผ่านการเล่นเกมและเกมกระดาน กิจกรรมเหล่านี้เป็นกิจกรรมที่สถาบันฯ พัฒนาขึ้นจากงานวิจัยร่วมกับนักศึกษาและนำมาจัดกิจกรรม รวมถึงใช้อุปกรณ์ชุดทดสอบที่มาจากงานวิจัยด้วย เช่น กิจกรรมสำรวจไอโอดีน, ซิลิกาแอโรเจล, บอร์ดเกม อาทิ เกมมด, เกมป่าชายเลน (Mangrove Survivor) เป็นต้น มีผลประเมินความพึงพอใจในการเข้าร่วมกิจกรรมในระดับดีมาก คะแนน 4.38 จากคะแนนเต็ม 5

ปีงบประมาณ 2567 มีการจัดโครงการเปิดโลกทัศน์ฯ จำนวน 20 ครั้ง มีนักเรียนและครู เข้าร่วมกิจกรรม 1,551 คน มีผลประเมินความพึงพอใจในการเข้าร่วมกิจกรรมในระดับดีมาก คะแนน 4.37 จากคะแนนเต็ม 5

ผลลัพธ์ของโครงการแสดงให้เห็นว่าผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความรู้ความเข้าใจด้านวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์เพิ่มขึ้น ได้พัฒนาทักษะสำคัญในศตวรรษที่ 21 เช่น การคิดวิเคราะห์ การแก้ไขปัญหา การทำงานเป็นทีม การสื่อสาร และการเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติจริง อีกทั้งยังได้รับแรงบันดาลใจในการศึกษาต่อหรือพัฒนาความสามารถในสาขาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมในอนาคต นอกจากนี้ การบูรณาการแหล่งเรียนรู้จากหน่วยงานต่าง ๆ ภายในมหาวิทยาลัยมหิดล เช่น พิพิธภัณฑ์การแพทย์ศิริราช วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ และอุทยานธรรมชาติวิทยาสวนสิรีรุกขชาติ ยังช่วยเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้สัมผัสประสบการณ์การเรียนรู้จากสภาพแวดล้อมจริงและขยายมุมมองด้านวิทยาการที่หลากหลาย

ในมิติของการสนับสนุน เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) โครงการดังกล่าวมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุน SDG 4: การศึกษาที่มีคุณภาพ (Quality Education) โดยส่งเสริมการเข้าถึงโอกาสทางการเรียนรู้ที่มีคุณภาพและสร้างประสบการณ์การเรียนรู้ที่มีความหมายแก่ผู้เรียน ผ่านรูปแบบการเรียนรู้เชิงรุกและการใช้สื่อการเรียนรู้ที่พัฒนาจากงานวิจัยจริง นอกจากนี้ โครงการยังช่วยสร้างโอกาสในการเรียนรู้ตลอดชีวิตและพัฒนาศักยภาพของเยาวชนให้สามารถต่อยอดองค์ความรู้และทักษะที่จำเป็นสำหรับการดำรงชีวิตและการทำงานในอนาคต

โดยสรุป โครงการเปิดโลกทัศน์วิทยาศาสตร์และนวัตกรรมเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับคุณภาพการเรียนรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของเยาวชนไทย ส่งเสริมการเรียนรู้เชิงสร้างสรรค์ และสร้างแรงบันดาลใจในการพัฒนาศักยภาพของผู้เรียน ซึ่งมีส่วนสนับสนุนการบรรลุ SDG 4 การศึกษาที่มีคุณภาพ และการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้อย่างยั่งยืนในระยะยาว